Een dag op pad met leerkracht Maarten Pul

Van patisseriewinnaar naar meester-luisteraar

Een jongen gooit keihard een lockerdeurtje dicht. Maarten denkt: dat kan ik ook. En doet het. De jongen, die een andere reactie verwacht, schrikt. Maarten spiegelt het gedrag zodat de jongen snapt hoe het voelt. Het ijs is gebroken. Voormalig banketbakker Maarten Pul werkt sinds drie jaar op VSO Schakenbosch Onderwijs & Werk in Leidschendam. Een portret van een leraar die het anders doet.

‘Mijn aanpak vind je niet terug in schoolboeken’
Een buitenstaander ziet een leerkracht in een koksbuis, lachend in de deuropening van zijn lokaal, een leerling krijgt een boks, de ander een klopje op de schouder. Het oogt spontaan, maar alles wat Maarten doet, van de dagelijkse begroeting aan de deur, regelmatige één-op-één-momentjes tot de jaarlijkse kerstpakketten, is gericht op één ding: zorgen dat de jongeren zich veilig voelen. Zijn kook- en baklessen zijn een middel, geen doel op zich. ‘Ik heb liever dat een leerling zegt: ‘dankjewel dat je naar mij luistert’, dan een perfect gesneden ui.’

Jezelf prettig en veilig voelen, het zijn voorwaarden voor leren, legt Maarten uit. ‘Dan ontstaat er ruimte voor luisteren, proberen, vragenstellen, kortom om te leren.’ Maartens lessen hebben daarom een vaste structuur. Na de persoonlijke begroeting volgt een ritueel van handen wassen, jas ophangen, koksbuis en -mutsje aantrekken. Vervolgens samen starten aan het bureau, waar Maarten het recept uitlegt. ‘Weerstand maak ik nauwelijks mee, ondanks dat mijn lessen in de ochtend een vast onderdeel zijn van het lesprogramma en niet zelf worden gekozen.’ Een leerling die als een donderwolk binnenkomt, maar glimlachend het lokaal verlaat, dat is iedere les het doel.

‘Er zijn meer wegen naar Rome. En naar gekookte rijst’
De leerlingen volgen gemiddeld zes tot negen maanden les, zo lang als hun verblijf op Schakenbosch. In die beperkte tijd probeert Maarten vertrouwen te winnen. Hij zoekt iedere nieuwe leerling op voor een kort één-op-één-moment. Dan zegt hij: ‘Ik kan niet in jouw hoofd kijken. Laten we afspreken: als je ergens mee zit, kom naar mij toe. We zoeken samen een oplossing. Ik kan niet zien wanneer jij hoog in emotie zit.’

En creatieve oplossingen, die zijn vaker nodig. Zo bracht Maarten een leerling wekenlang ‘s ochtends naar de metro. ‘Hij ging vanuit hier naar Schreuder College De Villeneuvestraat, een andere school van iHub in Rotterdam. Drie keer overstappen, ruim een uur reizen, dat ging niet. Halverwege haakte hij af.’ Nadat twee maanden begeleiding naar de metro zei de leerling: ‘Bedankt Maarten, ik doe het nu zelf.’

Ook in zijn lessen is Maarten flexibel. Zo had hij een leerling die rijst kookte in een koekenpan. ‘Een andere docent zou wellicht ingrijpen: ik niet. Haar oma deed het ook zo, legde ze uit. ‘Wie ben ik daar tegenin te gaan?’ De rijst was perfect. ‘Zo zie je maar. Er zijn meer wegen naar Rome. En naar gekookte rijst.’ Kortom, differentiatie is belangrijk. Hierdoor ontstaan succesmomenten en behalen de leerlingen hun leerdoelen.

‘Komt het toch nog goed met de theorie’
Maarten regelt ieder jaar kerstpakketten en paaspakketten via het Jeugdeducatiefonds. Leerlingen mogen een bestellijst aanvinken, krijgen spullen mee, en tijdens de ramadan worden er maaltijden op de woongroepen bezorgd vanuit school. Vorig jaar sponsorde kledingmerk Black Bananas 75 petjes voor de Koningsspelen. De leerlingen sprongen een gat in de lucht. ‘Voor zo’n bedrijf is het niks, maar je moet het wel vragen.’ Het zijn deze kleine dingen die leiden tot positieve schoolresultaten. ‘Mijn leerlingen zijn sterk in de praktijk. Ik herken dat. Ik won patisseriewedstrijden, maar zakte op de theorie.’

Begeleiden deed Maarten van nature, lang voordat hij naar de school op Schakenbosch kwam. In zijn vorige baan, een commerciële bakkerij, was hij altijd de vanzelfsprekende begeleider van bol- en bbl-leerlingen. ‘Breng die maar naar Maarten,’ zeiden collega’s. Zijn aanpak; niet afwassen en sorteren, maar alles laten zien en mee laten doen. Nu volgt Maarten de opleiding tot praktijkdocent VSO Consumptieve Techniek. ‘Komt het toch nog goed met die theorie.’ Maarten werkt samen met zijn broer, sinds 13 jaar gymdocent op de school. ‘Hij was het die mij overhaalde hier te gaan kijken.’

‘Nieuwe kleding, schooltas of naar de kapper: dat verdienen zij ook’
Als Maarten ongelimiteerd geld en mogelijkheden zou hebben? Hij denkt even na. Een echte bakkerij op school, een winkel, lunches aanbieden. Na de zomer start hij al met een smoothie- en yoghurtbar voor alle leerlingen. Maar zijn diepste wens gaat verder dan bakkersspullen. ‘Ik wil dat alle jongeren hier zich prettig voelen en zich nergens voor hoeven schamen. Nieuwe kleding, een schooltas, naar de kapper, gewoon wat iedere ouder doet als het schooljaar begint. Dat verdienen zij ook.’

En Maarten kaart het investeren in het uitstroomproces van de jongeren aan. ‘‘Ik zie het belang van het ondersteunen van jongeren op de school of op de werkplek, ook wanneer zij Schakenbosch hebben verlaten. Ik zie mogelijkheden om dat nog beter te begeleiden.’

Voor nu kan Maarten zich niet voorstellen ergens anders te werken. ‘Dit stukje onderwijs is zo mooi. Je kan hier net even iets meer betekenen.’