Iris publiceert dichtbundel over mentale problemen
‘Door mijn gedichten de wereld in te gooien, hoop ik dat het taboe eraf gaat’
Kesper-leerling Iris publiceert dichtbundel over mentale problemen
Iris raakte zo verstrikt in een depressie, die werd versterkt door haar autisme en angstklachten, dat het haar amper nog lukte om naar school te gaan. Inmiddels gaat het een stuk beter. Op het Kesper College in Gouda vond ze de rust en begeleiding die ze nodig had om aan haar herstel te werken. In therapie ontdekte ze haar schrijftalent, wat uiteindelijk leidde tot de dichtbundel ‘Zaadje van herstel - sterker dan gisteren’. “Jongeren die net als ik mentale klachten hebben, wil ik laten zien: je bent niet alleen.”
In de eerste weken na haar overstap naar het Kesper College moest Iris flink wennen. “Het was eigenlijk heel raar", vertelt de havo 4-leerling over die eerste weken. “Het is hier een heel stuk kleiner en dus veel overzichtelijker dan op mijn oude school. En ik werd gelijk geaccepteerd, het lukte snel om vrienden te maken. Dat was niet zo op de school waar ik vandaan kwam, daar viel ik heel erg buiten de boot.”
Extra ondersteuning
Het ging op haar vorige school niet goed met Iris, die autisme heeft. Haar autisme, een zware depressie en angstklachten versterkten elkaar, waardoor het steeds moeilijker werd om lessen te volgen. De problemen namen toe doordat ze zich op de grote school steeds minder gezien voelde en moeite had met de vele prikkels. Uiteindelijk lukte het haar met moeite om toch nog één uur per dag aanwezig te zijn. Nu, een jaar na de overstap naar het Kesper, volgt ze weer bijna volledige dagen onderwijs in de zogeheten OZA-klas, een onderwijs-zorgarrangement voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben.
“Met een depressie zie je alles heel negatief. Alles was gewoon kut”, vat Iris haar gevoel van toen samen. Na verschillende behandelaars trof ze uiteindelijk iemand bij wie ze zich écht begrepen voelde. Wat die volgens Iris anders deed, was confronteren. “Normale psychologen werken vanuit cognitieve gedragstherapieboekjes. Dat kwam bij mij gewoon niet binnen. Deze therapeut prikte met woorden die me echt raakten. Zo ontstond telkens een soort discussie waarin ik uiteindelijk toch wel moest erkennen dat ze gelijk had.”
Schrijfopdracht
Een schrijfopdracht bleek uiteindelijk een belangrijk onderdeel van de therapie. “Ik was eigenlijk al heel lang bezig met schrijven, al vond ik dat in mijn depressieve periode echt onzin om te doen. Niet per se gedichten, maar verhalen over mijn leven en mijn gedachten, gewoon om ze kwijt te kunnen. Ik mailde die later ook naar mijn therapeut. Op den duur zei ze: schrijf eens een gedicht, maar doe dat vanuit het positieve. Toen het af was, zei ze dat ik talent had. Ze vond het zo mooi, dat ik dacht: ik ga ermee verder.”
Het betekende een ommekeer. Waar Iris lange tijd vooral werd opgeslokt door haar depressie en alles wat daardoor moeilijk was, ontdekte ze stap voor stap ook haar sterke kanten. “Ik zag dat ik mijn ervaringen als een kracht kon gaan gebruiken en niet alleen als iets negatiefs. Daardoor begon ik anders naar mezelf te kijken: niet meer alleen naar wat er misging, maar ook naar wat ik wel kon.”
Lichtpuntjes
De ontdekking van haar schrijftalent vormde een lichtpuntje: het eerste dat ze sinds lange tijd had gezien. Gaandeweg haar therapie begon ze er meer te herkennen, zelfs met terugwerkende kracht. Zo was ze tijdens haar depressie nooit gestopt met turnen. “Het turnen gaf me een gevoel van kracht en verbinding met mezelf”, blikt ze terug op de donkerste periode. Maar ook schilderen, diamond painting én haar hamster brachten licht: “Zo'n klein, zacht en schattig beestje. Dat bracht vaak even rust en troost.”
Van een vooropgezet plan om haar poëzie te publiceren is nooit sprake geweest. Het idee om er iets mee te doen, ontstond pas toen ze een hele stapel gedichten had liggen. "Het waren voor mij gewoon losse gedichten, maar later dacht ik: hé, dit is eigenlijk één geheel.” Ze besloot in eigen beheer een dichtbundel uit te brengen, met de titel: ‘Zaadje van herstel - sterker dan gisteren’.
Het was haar behandelaar die de metafoor van een bloemetje en een zaadje voor het eerst had genoemd. “Een bloemetje begint natuurlijk als een zaadje. Dat krijgt vervolgens stormen, zon en dan weer regen te verduren. Het moet een hoop doorstaan. Maar uiteindelijk is het toch altijd sterker dan gisteren. Ik heb dat altijd een hele mooie metafoor gevonden”, zegt Iris. “Mijn generatie, voor wie alles om presteren draait, vergeet dat nog weleens."
Vallen en weer opstaan
Gevraagd naar het gedicht dat ze bij dit verhaal wil delen, kiest Iris voor een tekst over vallen en weer opstaan. “Die combinatie van pijn en kracht maakt dit gedicht voor mij het meest betekenisvol”, zegt ze. “Het laat de voortdurende innerlijke strijd zien die niet altijd zichtbaar is voor anderen. Voor mensen die geen depressie kennen, geeft het een beeld van hoe zwaar zo'n periode kan zijn. Niet alleen door de depressie zelf, maar ook door de eenzaamheid die daarbij komt kijken.”
ik strijd, ik val
en sta weer op
elke dag een gevecht dat niemand ziet
de rest lacht
alsof hun leven niets kost
ik til lasten die zij niet dragen
en voel pijn die zij niet ervaren
elke stap is hard verdiend voor mij
en zij
zij die dansend alles behalen
wat zij lijken te krijgen zonder strijd,
kan nooit het gewicht dragen van mijn tijd
Herstel
Iris heeft grote stappen gezet, maar helemaal hersteld is ze nog niet. “Ja, tuurlijk heb ik nog weleens depressieve gevoelens. Ik slik inmiddels anderhalf jaar antidepressiva en daardoor kom ik niet meer in die hele diepe dalen terecht. Het gaat een stuk beter dan een jaar geleden, maar het is niet zo dat alles weg is. Mijn autisme kun je natuurlijk niet wegnemen en thuis gaat het soms ook nog niet lekker. Daarom blijf ik wel in de hulpverlening, al is dat nu veel laagdrempeliger dan vroeger.”
Doordat er op het Kesper veel jongeren zijn die zich in haar problemen herkennen, voelt Iris zich minder alleen. Ook helpt het dat niemand daar geheimzinnig over doet: zowel in de klas als daarbuiten wordt veel over gevoelens gepraat. Iris zou willen dat het ook buiten de muren van het Kesper net zo veilig voelde om open te zijn over mentale problemen. Met de publicatie van haar dichtbundel wil ze daaraan bijdragen.
Taboe
“Door het schrijven van gedichten en die de wereld in te gooien, hoop ik dat het taboe eraf gaat”, zegt Iris. “Jongeren die net als ik mentale klachten hebben, wil ik laten zien: je bent niet alleen.” Ze hoopt een belangrijke les die ze in therapie heeft geleerd mee te geven aan anderen: “Praat over je gevoelens. Je moet eerst in verbinding komen met jezelf om uiteindelijk te kunnen verwoorden wat je voelt.”
Hoewel Iris schrijftalent heeft, liggen haar toekomstplannen voorlopig ergens anders. Ze denkt aan een studie waarmee ze later jongeren kan helpen, al sluit ze een economische richting ook niet uit. “Ik blijf natuurlijk wel schrijven. Maar er echt mijn beroep van maken, dat ga ik niet doen. Want als het een soort moeten wordt, dan geeft het te veel druk. Ik wil schrijven echt als iets leuks blijven zien.”
De bundel ‘Zaadje van herstel - sterker dan gisteren’ is te bestellen door een mail te sturen naar iris.z.gedichtenbundel@gmail.com.
De bundel ‘Zaadje van herstel - sterker dan gisteren’ is te bestellen door een mail te sturen naar iris.z.gedichtenbundel@gmail.com.